ZABYTKIGORZOWA
Copyright © 2025 Oskar Młodziński
Zabytki Gorzowa Wielkpolskiego
Źródło: Gorzowskie Wiadomości Samorządowe
Agnieszka Dębska
Miejski Konserwator Zabytków
Średniowieczne miasto zamknięte murami obronnymi, aby się rozwijać, potrzebowało przestrzeni. Dlatego w drugiej połowie XIII wieku powstały trzy przedmieścia, które rozwijały się wzdłuż dróg wiodących do miasta. Przed Bramą Młyńską, strzegącą dostępu do Gorzowa od strony zachodniej, założono tzw. Przedmieście Młyńskie. W 1297 roku po raz pierwszy wzmiankowano o kaplicy świętego Ducha na Przedmieściu Młyńskim, przy której powstał szpital i cmentarz, który funkcjonował do 1831 roku (teren dzisiejszego skweru Wolności).W okresie nowożytnym największą inwestycją w tej części miasta była w latach 1856-1859 budowa kolei żelaznej wraz z zespołem dworca, bocznic, placów przeładunkowych, magazynów i warsztatów. Natomiast w 1890 roku na północ od rozwidlenia dróg do Myśliborza i Kostrzyna powstała rzeźnia miejska. Fragment tego dawnego szlaku handlowego stanowi dzisiejsza ulica Ewarysta Estkowskiego, która prowadzi od najstarszego w mieście ronda (skrzyżowanie ulic Kosynierów Gdyńskich i Władysława Łokietka) do Alei 11 Listopada. W budynkach na obu jej krańcach znajdują się budynki IV LO oraz IIILO. Powstały w latach dwudziestych XX wieku i były wówczas szkołami powszechnymi dla dziewcząt i chłopców. Pomiędzy nimi zlokalizowana jest siedziba Zamiejscowego Wydziału Kultury Fizycznej w Gorzowie Wielkopolskim Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu. Jest to modernistyczny zespół dawnego gimnazjum im. Hermanna Göringa z 1938 roku. Na planach miasta z początku XX wieku patronem ulicy jest Jan Henryk Pestalozzi (1746-1827) szwajcarski pedagog i reformator społeczny, pisarz oraz twórca szkoły ludowej. Po1933 roku, gdy faszyści przejęli władzę w mieście, ulicę przemianowano na Hermann Göring Straβe. W sierpniu 1945 roku polska administracja oficjalnie nadała nowe nazwy gorzowskim ulicom. W numerze 9 „Ziemi Gorzowskiej” z 2 września1945 roku na stronie trzeciej podano wykaz niemiecko-polskich nazw ulic. Patronem ustanowiono znamienitego Wielkopolanina Ewarysta Estkowskiego (1820-1856), który był wybitnym pedagogiem, działaczem oświatowym i społecznikiem. Propagował zakładanie szkół elementarnych oraz stworzył autorską metodę nauki czytania i pisania, opartej na zasadzie stopniowania trudności.
Historia Ulicy Estkowskiego